Waarom niet alle hartschade hetzelfde is

Vrijwel alle patiënten die hartchirurgie ondergaan krijgen hartschade. Lang werd deze hartschade voor lief genomen, immers als je opereert aan het hart zal er schade ontstaan. Hartschade werd dan ook vooral gezien als een bijeffect van de operatie, niet als een complicatie die voorkomen en behandeld moet worden. Inmiddels weten we dat hartschade wel degelijk schadelijk is en dat de hoeveelheid hartschade sterk verbonden is met de kans op sterfte na de operatie.

Met dit inzicht op zak wordt steeds beter in kaart gebracht hoe hartschade ontstaat. De meest bekende oorzaak van hartschade is hartschade door een tekort aan bloedtoevoer, ofwel een infarct. Andere belangrijke oorzaken zijn hartfalen en de ontstekingsreactie die ontstaat door de operatie. De vraag is nu: maakt het uit op welke manier hartschade ontstaat? En kunnen we groepen onderscheiden van de soorten hartschade die ons iets vertellen over het herstel van de patiënten?

Om dit uit te zoeken, bepaalden we in BIGPROMISE drie bloedwaarden die iets over hartschade vertellen: troponine voor hartschade, NT-proBNP voor hartfalen en GDF-15 voor ontsteking. Deze bloedwaarden bepaalden we vóór en na de operatie en op de drie dagen daarna. Op deze manier konden we patronen bekijken en zien hoe een patiënt zich rondom de operatie ontwikkelt.

We vonden vier groepen, elk met wisselende ernst van hartschade en ontsteking, maar vooral met wisselende patronen van hartfalen. De laagrisicogroep had weinig hartschade, weinig ontsteking en geen hartfalen. Zij hadden de minste complicaties en het laagste sterftecijfer. Een tweede groep leek voor de operatie op de eerste, maar ontwikkelde na de operatie hartfalen en had meer hartschade en meer ontsteking. Een derde groep had al vóór de operatie tekenen van hartfalen, had meer hartschade en ontsteking dan de tweede groep, maar doorstond de operatie beter. De meest kwetsbare groep begon al met ernstig hartfalen en kreeg daar forse hartschade en ontsteking bij. Meer dan 30% overleed binnen een jaar na de operatie.

Dit onderzoek toont aan dat hartfalen een belangrijke rol speelt bij hartschade rondom hartchirurgie. Dat is een belangrijke ontdekking, want hartfalen is behandelbaar. De volgende stap is nu om te onderzoeken welke behandelingen het best werken voor elk van de risicogroepen. Zo kunnen we de zorg na een hartoperatie stap voor stap verbeteren.