Betere behandeling, betere uitkomst

Kunnen we hartchirurgische patiënten voor de operatie beter behandelen zodat de uitkomst na de operatie verbetert?

Jaarlijks gaan duizenden Nederlandse hartchirurgische patiënten de operatiekamer in met een onbehandelde ijzergebreksanemie. De richtlijnen zijn duidelijk: behandel de anemie. Het Boost the Blood Initiative (BTBI) zet zich in om dit in de praktijk te brengen, in samenwerking met hartchirurgische centra in Nederland.

Preoperatieve anemie blijft nu structureel onbehandeld. Wij zien dagelijks de gevolgen van bloedarmoede en van bloedtransfusies bij onze patiënten. Daarom nemen wij hierin het initiatief.

Over het Boost the blood initiative

Uitkomsten na operaties verbeteren

Kunnen we hartchirurgische patiënten voor de operatie beter behandelen zodat de uitkomst na de operatie verbetert? Dat is tegelijkertijd de vraag en het doel van het kwaliteitsproject Boost the Blood Initiative (BTBI).

Preoperatieve anemie blijkt keer op keer een belangrijke risicofactor voor een slechte uitkomst na hartchirurgie. In veruit de meeste gevallen wordt dit veroorzaakt door een ijzergebrek.

Het probleem

Richtlijnen worden niet geïmplementeerd

Internationale en nationale richtlijnen raden in het geval van een ijzergebreksanemie behandeling met ijzer aan om zo de postoperatieve uitkomst te verbeteren.

Tot op heden blijkt echter dat dit in veruit de meeste patiënten niet gebeurt. Zo bleek uit een uitvraag van de sectie cardioanesthesiologie van de Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie enkele jaren geleden dat slechts één hartchirurgisch centrum routinematig diagnostiek en behandeling inzet bij een preoperatieve anemie.

Ons doel

Het doel is de (inter)nationale richtlijn te implementeren

In dit kwaliteitsproject zetten anesthesiologen zich in, in samenwerking met alle bij de hartchirurgie betrokken specialismen, om zoveel mogelijk patiënten met een ijzergebreksanemie voor de operatie te behandelen met ijzer om ze zo optimaal mogelijk aan de operatie te laten beginnen.

Specifiek is het de bedoeling dat er in de ziekenhuizen die deelnemen aan dit kwaliteitsproject in het geval van een preoperatieve anemie aanvullende diagnostiek wordt gedaan en dat, als er sprake is van een ijzergebrek, er een behandeling met ijzer wordt gegeven. De verwachting is dat dit leidt tot minder patiënten met een preoperatieve anemie direct voor de operatie, minder transfusie van rode bloedcellen en een betere postoperatieve uitkomst.

Door samenwerking met de Nederlandse Hart Registratie wordt het effect zichtbaar

Dit kwaliteitsproject wordt mogelijk gemaakt door samenwerking met de Nederlandse Hart Registratie (NHR). De NHR is een kwaliteitsregistratie die routinematig perioperatieve gegevens verzamelt van alle hartchirurgische patiënten in Nederland. In het kader van dit project worden naast deze reguliere data-aanlevering van de hartchirurgische ziekenhuizen aan de NHR extra data aangeleverd. Het gaat om preoperatieve medicatie (o.a. ijzerbehandeling) en transfusiedata (o.a. aantal rode bloedceltransfusies) verzameld. Deze aanvullende variabelen zijn verwerkt in een specifiek handboek en dit is gedeeld met de datamanagers van alle hartchirurgische centra.

Doe mee!

Halfjaarlijkse meetings om de voortgang en ervaringen te bespreken

De extra data die wordt aangeleverd aan de NHR wordt periodiek teruggekoppeld aan de deelnemende ziekenhuizen. Zo wordt het inzichtelijk of het lukt om patiënten voor de operatie te behandelen met ijzer, of het aantal patiënten met een preoperatieve anemie daalt en of dit resulteert in minder transfusie van rode bloedcellen. Daarnaast geven deze meetings de mogelijkheid om ervaringen met het implementeren van preoperatieve ijzerbehandeling te delen en elkaar hierbij te helpen.

Deelnemende centra

Sluit je centrum aan

Tien hartchirurgische centra in Nederland hebben zich inmiddels aangesloten bij dit initatief. Hoe meer centra meedoen, hoe meer patiënten geopereerd worden met een geoptimaliseerde uitgangspositie en hoe meer we van elkaar leren over de implementatie.

Wat je centrum doet:

  • diagnostiek en behandeling volgens de bestaande richtlijn

  • extra variabelen aanleveren aan de NHR (preoperatieve ijzerbehandeling en aantal rode bloedceltransfusies)

  • twee keer per jaar aansluiten bij de online voortgangsmeeting

Richtlijnen

Volg de richtlijnen voor diagnostiek en behandeling naar preoperatieve anemie

Er zijn verschillende diagnostische en behandelschema’s voor een ijzergebreksanemie, maar ze lijken erg op elkaar. Heel behulpzaam is het stroomdiagram uit de richtlijn Perioperatief bloed en (anti)stollingsmanagement voor de cardiochirurgie.

Er bestaan 2 intraveneuze ijzerpreparaten, ijzercalboxymaltose (Ferinject) en ijzerderisomaltose (Monofer). Voor informatie over deze middelen kunnen de SMPC’s worden geraadpleegd. Orale ijzerbehandeling lijkt voor deze patiënten minder geschikt. Belangrijkste bezwaren zijn dat de ijzervoorraad vaak niet herstelt is op het moment dat de patiënt geopereerd wordt (de wachttijd voor de operatie is vaak kort) en dat er bij veel patiënten hartchirurgische patiënten sprake is van low grade inflammatie (bijv. atherosclerose, recent myocardinfarct, obesitas) waardoor de enterale ijzeropname verminderd is.

Naar de richtlijnen

Iv-ijzer bespaart kosten

Iv-ijzer als onderdeel van patiënt blood management bespaart kosten. Minder bloedarmoede vóór de operatie betekent een hoger Hb, minder bloedtransfusie en een betere uitkomst.

Veilig met de huidige middelen

Overgevoeligheidsreacties kwamen met oudere intraveneuze ijzerpreparaten regelmatig voor. Met de huidige middelen is dit risico zeer laag.

Eenvoudig te organiseren

Met het lab is dit eenvoudig in te richten: bij een vastgestelde bloedarmoede wordt automatisch de ijzerstatus bepaald. Er bestaan duidelijke stroomschema’s voor wie wat doet en wanneer. De behandeling zelf is op de dagbehandeling te geven; 30 minuten infuus en 30 minuten observatie en de patiënt gaat weer naar huis.

Ondersteunende literatuur

Contact

Voor meer informatie, neem contact op met dr. Thijs Rettig, trettig@amphia.nl, dr. Joachim Bosboom, jbosboom@amphia.nl of dr. Peter Noordzij, p.noordzij@antoniusziekenhuis.nl